Irena Półtorak — kim była pionierka polskiej piłki nożnej kobiet?

Przy pierwszym międzypaństwowym meczu reprezentacji Polski kobiet z Włochami w 1981 roku Irena Półtorak pracowała jako kierowniczka kadry. Wcześniej pomagała tworzyć warunki do gry w Sosnowcu. Jej dorobek pokazuje, jak wiele w początkach kobiecego futbolu zależało od pracy poza boiskiem.

Kim była Irena Półtorak i jaką rolę odegrała w polskiej piłce kobiet?

Irena Półtorak była działaczką sportową, kierowniczką kobiecej sekcji Czarnych Sosnowiec i wieloletnią kierowniczką reprezentacji Polski seniorek. Należała do osób, które budowały organizacyjne podstawy piłki nożnej kobiet w Polsce, zarówno w klubie, jak i w strukturach związkowych.

Przez 20 lat pełniła funkcję kierowniczki seniorskiej kadry, pracując przy 78 oficjalnych spotkaniach, począwszy od meczu z Włochami w 1981 roku. Była to rola organizacyjna, odrębna od pracy selekcjonera odpowiadającego za przygotowanie sportowe zespołu.

Jej znaczenie nie sprowadzało się do jednej funkcji. Uruchamiała nabór zawodniczek, zabiegała o środki i wyposażenie, organizowała wyjazdy oraz reprezentowała potrzeby kobiecego futbolu w piłkarskich instytucjach.

Działalność organizacyjna Ireny Półtorak

Przed utworzeniem kobiecej sekcji piłkarskiej działała w Radzie Sportu przy Wydziale Kultury Fizycznej w Sosnowcu. Po konsultacji z Maurycym Wieczorkiem doprowadziła do opublikowania ogłoszenia skierowanego do kobiet zainteresowanych grą.

Był to konkretny krok od pomysłu do organizacji zespołu. Dalsza praca wymagała już nie tylko znalezienia chętnych, lecz także zapewnienia drużynie zaplecza i możliwości udziału w spotkaniach.

Budowanie warunków do gry i rozwoju piłkarek

W początkach sekcji Półtorak zabiegała o przeznaczenie miejskich środków na budowę drużyny piłkarek. Odpowiadała również za logistykę wyjazdów. Wyposażenie, transport i organizacja meczów stanowiły wówczas realne bariery dla funkcjonowania zespołu.

Podobne zadania wykonywała później przy reprezentacji Polski. Zajmowała się sprawami wyjazdowymi, w tym uzyskiwaniem wiz, i zabiegała w PZPN o stroje reprezentacyjne. Była to praca niezbędna, by zawodniczki mogły wyjechać na spotkanie i wystąpić jako drużyna narodowa.

Organizowanie struktur i rozgrywek

Półtorak przez lata kierowała Wydziałem Piłki Kobiecej Śląskiego Związku Piłki Nożnej. Należała także do Wydziału Piłkarstwa Kobiecego PZPN, a poza seniorską kadrą pracowała również przy reprezentacjach młodzieżowych.

Jej działalność łączyła więc codzienne potrzeby zespołów z pracą instytucji odpowiedzialnych za kobiecy futbol. To ważne rozróżnienie: kierowanie sekcją czy obsługa kadry dotyczyły konkretnej drużyny, natomiast funkcje związkowe oznaczały zaangażowanie na szerszym poziomie organizacyjnym.

Inicjatywy, które pomagały rozwijać kobiecy futbol

Najbardziej konkretnym przykładem jej inicjatywy było otwarte spotkanie zorganizowane 20 września 1974 roku dla kobiet chcących grać w nowo tworzonej sekcji. Zgłosiło się niemal 100 chętnych, a Półtorak została następnie kierowniczką sekcji.

Nabór odpowiadał na podstawową potrzebę: stworzenie miejsca, do którego zainteresowane futbolem kobiety mogły się zgłosić. Liczba uczestniczek pokazała, że pomysł spotkał się z dużym zainteresowaniem. Półtorak nie poprzestała przy tym na samym zwołaniu spotkania, lecz podjęła dalszą pracę przy funkcjonowaniu zespołu.

Wpływ Ireny Półtorak na rozwój dyscypliny w Polsce

Bezpośrednim rezultatem jej działalności było wsparcie organizacyjne drużyny klubowej i reprezentacji. Szersze znaczenie miała ciągłość tej pracy: od tworzenia możliwości wejścia do futbolu po wieloletnią obecność przy kadrze narodowej.

Śląski ZPN przypomina, że przylgnęło do niej miano „matki futbolu kobiet w Polsce”. Z kolei PZPN w publikacji „Piłkarki. Urodzone, by grać” ocenia jej wpływ jako „nie do przecenienia” i wskazuje ją jako najdłużej pracującą osobę w sztabie reprezentacji Polski kobiet.

Te oceny wyrażają uznanie środowiska, nie oznaczają jednak, że rozwój dyscypliny był dziełem jednej osoby. Szczególna rola Półtorak polegała na wieloletnim łączeniu inicjatywy z codzienną odpowiedzialnością za sprawy, bez których zespoły nie mogłyby sprawnie działać.

Dziedzictwo pionierki polskiej piłki nożnej kobiet

W 2009 roku Irena Półtorak otrzymała Diamentową Odznakę PZPN, określaną przez związek jako jego najwyższe wyróżnienie. Jej imię noszą sala w siedzibie federacji oraz rondo w Sosnowcu.

Pamięć o działaczce pozostaje również związana z grą młodych zawodniczek. Upamiętniają ją Turniej Kadr Wojewódzkich Dziewcząt U15 o Puchar im. Ireny Półtorak, rozgrywany w ramach Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży, oraz organizowany przez Śląski ZPN memoriał. W edycji memoriału z 2024 roku uczestniczyło blisko 140 piłkarek kategorii U12 i młodszych.

To dziedzictwo odpowiada charakterowi jej pracy. Półtorak pomagała zamieniać zainteresowanie piłką w możliwość uczestnictwa w zorganizowanym futbolu. Turnieje dziewcząt przypominają o niej właśnie tam, gdzie jej działalność miała praktyczny sens: przy tworzeniu przestrzeni do gry.